Het coronavirus en uw overeenkomsten

Wat zijn de consequenties van het Coronavirus en de getroffen overheidsmaatregelen voor uw overeenkomsten en de nakoming daarvan? 

Als gevolg van het Coronavirus kan het zijn dat ondernemingen feitelijk niet in staat zijn om hun verplichtingen na te komen, bijvoorbeeld omdat leveranciers benodigde producten niet kunnen leveren of omdat het niet mogelijk is om het transport te regelen. In zulke gevallen kan mogelijk een beroep worden gedaan op overmacht.

Overmacht en gevolgen

Van overmacht is sprake wanneer zich een gebeurtenis voordoet die ervoor zorgt dat het voor een tekortschietende partij niet mogelijk is om zijn contractuele verplichtingen na te komen én deze gebeurtenis niet door hem veroorzaakt wordt.

In veel commerciële overeenkomsten en/of toepasselijke algemene voorwaarden is een specifieke regeling betreffende overmacht opgenomen. In dat het geval is deze regeling in beginsel leidend tussen de contractpartijen.

Eerst zal dan beoordeeld moeten worden of de huidige Coronaproblematiek onder deze overmachtsregeling valt. Vervolgens zal vastgesteld moeten worden welke gevolgen dit heeft voor de betreffende overeenkomst.

Zo kan geregeld zijn dat in geval van overmacht:

a) de nakoming van verplichtingen kan worden opgeschort en/of;

b) de aansprakelijkheid voor niet-nakoming beperkt/uitgesloten is en/of;

c) de overeenkomst kan worden opgezegd/ontbonden. 

Wettelijke regeling

Indien u geen (in de overeenkomst of de toepasselijke algemene voorwaarden) afspraken hebt gemaakt over overmacht, dan kan worden teruggevallen op de wettelijke bepaling.

In de wet is bepaald dat sprake is van overmacht wanneer een tekortkoming in de nakoming van een contractuele verplichting niet te wijten is aan de schuld van de tekortschietende partij én niet voor diens risico behoort te blijven op basis van de wet, een overeenkomst of de verkeersopvattingen. Het is dan wellicht mogelijk om een geslaagd beroep te doen op de wettelijke regeling van overmacht indien u kunt aantonen dat:

(i) het Coronavirus, de overheidsmaatregelen of de gevolgen daarvan de nakoming van uw verplichtingen onmogelijk heeft gemaakt,

(ii) deze onmogelijkheid niet aan u kan worden toegerekend en

(iii) de gevolgen van de niet-nakoming niet op een andere manier kunnen worden voorkomen of verholpen.

Het zal afhangen van de specifieke omstandigheden of een beroep op overmacht slaagt of niet.

Gevolgen geslaagd beroep op overmacht

Het gevolg van een geslaagd beroep op overmacht kan dus zijn dat u niet verplicht kunt worden uw verbintenissen na te komen en dat er geen aansprakelijkheid is voor de schade die is ontstaan als gevolg van het niet nakomen van contractuele verbintenissen.

Ontbinding
Let op: Het blijft mogelijk dat uw contractpartner de overeenkomst opzegt op basis van een contractuele grond of de overeenkomst ontbindt. Voor ontbinding is namelijk enkel een tekortkoming noodzakelijk en geldt het overmachtsleerstuk niet.

Daarbij kan het zijn dat de ontbinding niet gerechtvaardigd is, gelet op de bijzondere aard of de geringe betekenis van de tekortkoming, waardoor ontbinding alsnog onmogelijk is. De beoordeling hiervan is eveneens afhankelijk van de omstandigheden van het geval.

Onder omstandigheden kunnen de gevolgen van het Coronavirus en uitgevaardigde overheidsmaatregelen de rechtvaardiging ontnemen om een overeenkomst geslaagd te ontbinden. 

Geen overmacht, maar wel onvoorziene omstandigheden


Indien er geen beroep kan worden gedaan op overmacht, bestaat nog de mogelijkheid om de rechter te vragen de overeenkomst te wijzigen of deze geheel of gedeeltelijk te ontbinden op grond van het feit dat sprake is van onvoorziene omstandigheden die ervoor zorgen dat het niet redelijk is om te verwachten dat de overeenkomst ongewijzigd in stand wordt gehouden.

Of hierop een beroep kan worden gedaan moet – wederom – per geval beoordeeld worden. Uit de rechtspraak volgt dat de rechter hierbij erg terughoudend is.

Wilt u advies over de vraag of er in uw geval sprake is van overmacht of onvoorziene omstandigheden of wilt u weten wat uw (juridische) mogelijkheden zijn, dan zijn wij u daarbij uiteraard graag van dienst. Onze contactgegevens treft u hier aan.

WeDo Advocaten. Pragmatisch. Proactief.

 

Vorderingen verrekenen ook bij faillissement

Vorderingen verrekenen ook bij faillissement

Als partijen over en weer een vordering op elkaar hebben, dan kunnen zij in principe tot verrekening hiervan overgaan. Verrekening is de bevoegdheid om de ene vordering tegen de andere vordering weg te strepen voor het bedrag van de laagste vordering. Voorwaarde hierbij is wel dat beide vorderingen opeisbaar zijn.

De verrekening vindt plaats door een simpele, eenzijdige verklaring van de ene aan de andere partij dat hij zijn schuld met een vordering verrekent.

Kruislings verrekenen

Partijen kunnen de mogelijkheid tot verrekening verruimen door met elkaar overeen te komen dat ook verrekening kan plaatsvinden van vorderingen en schulden waarvan zij niet over en weer elkaars schuldeiser en schuldenaar zijn; de zogenaamde ‘kruislingse verrekening’.

Vaak gaat het dan om vorderingen en/of schulden van tot eenzelfde concern behorende vennootschappen, maar een kruislingse verrekening kan ook buiten concernverband interessant en efficiënt zijn.

Een dergelijke verruimde verrekeningsbevoegdheid dient duidelijk contractueel (schriftelijk) vastgelegd te worden.

In geval van faillissement

Schuldeisers in een faillissement die niet beschikken over rechten van pand of hypotheek, ontvangen meestal geen enkele betaling van hun vordering, zeker als er onderling niets te verrekenen valt.

Een contractuele afspraak die partijen vóór datum faillissement hebben gemaakt om de bevoegdheid tot verrekening te verruimen in de zin dat partijen geen schuldeiser en schuldenaar van elkaar behoeven te zijn, geeft de schuldeiser een grotere kans om zijn vordering toch betaald te krijgen indien deze schuldeiser tevens schuldenaar is van een tot hetzelfde concern behorende vennootschap. Is een dergelijke afspraak ook geldig in geval van een faillissement?

In de Faillissementswet (FW) is expliciet opgenomen dat voor het recht op verrekening iemand zowel schuldenaar als schuldeiser van de gefailleerde moet zijn (artikel 53 FW). Daarnaast is bepaald dat de vordering en de schuld allebei moeten zijn ontstaan vóór de datum van faillietverklaring, of dienen voort te vloeien uit handelingen die vóór de datum van faillietverklaring met de gefailleerde zijn verricht.

De Hoge Raad heeft geoordeeld dat afspraken over verrekenen tussen meer dan twee partijen (de kruislingse verrekening) ook geldig zijn en dus blijven in het geval één van die partijen failliet gaat. Dit gedeelte (het zogenaamde ‘wederkerigheidsvereiste’) van artikel 53 FW is van ‘regelend recht’. Dat wil zeggen dat partijen contractueel mogen afwijken van dit wetsartikel in welk geval de verruimde verrekening mogelijk is.

Let op: Als er niets wordt afgesproken tussen partijen, geldt dit wetsartikel wel en mag er alleen worden verrekend tussen twee partijen, die dus zowel schuldenaar als schuldeiser van elkaar moeten zijn.

De voorwaarde dat de vordering en de schuld allebei moeten zijn ontstaan vóór de datum van faillietverklaring, of dienen voor te vloeien uit handelingen die vóór de datum van faillietverklaring met de gefailleerde zijn verricht, is van dwingend recht. Hiervan kan dus niet contractueel worden afgeweken.

Tijdig schriftelijk vastleggen

Van belang is om de verruimde verrekeningsbevoegdheid tijdig af te spreken en vast te leggen. Want wanneer de afspraken worden gemaakt in het zicht van een faillissement en er daarmee mogelijk wordt geprobeerd alsnog een voordeel te behalen, zal een curator een dergelijke afspraak kunnen vernietigen.

Mocht u een dergelijke constructie wensen te gaan gebruiken, is het raadzaam om hierover advies in te winnen. Neem hierover dan contact met mij op (+31 6 53 96 42 66 of vandoorn@wedo-advocaten.nl).

Lizette van Doorn

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten